Funt brytyjski

Wpis autorstwa Dominiki Janiczek

Na blogu kitlenasaksach.com można znaleźć felietony zatytułowane ,,Jak pachnie pieniądz’’ o perypetiach polskiej pielęgniarki w Wielkiej Brytanii. Mowa oczywiście o funcie brytyjskim, zatem weźmiemy go pod lupę, aby przyjrzeć mu się dokładniej.

Wszystkim znany, będący najstarszą walutą na świecie w ciągłym obiegu, obowiązujący w Zjednoczonym Królestwie, obejmującym Anglię, Walię, Szkocję i Irlandię Północną oraz terytoria od niej zależne. Historia funta sięga VIII w. kiedy to został wprowadzony na terenie Anglii po raz pierwszy. W średniowieczu za jednego funta można było kupić 14 sztuk bydła, natomiast XIX i XX w. aż po rok 2008 to ciągła dewaluacja funta. Największy spadek zanotował w 1985 roku gdy jego wartość wynosiła 1,2 dolara, natomiast po referendum w sprawie Brexitu kurs równy był 1,33 dolara.
Jednak mimo to nadal jest jedną z pięciu, najbardziej znaczących walut na świecie [1].

Funt brytyjski jest nazwą potoczną a oficjalna to Funt szterling. Symbol litery ,,£’’ pochodzi od łacińskiego słowa libra, który oznacza jednostkę masy i wagi czyli
pound- funt. W celu odróżnienia jednostki pieniężnej od jednostki wagi nazwano ją funt szterling.

Od czasów panowania Henryka VII do 1971 roku funt podzielony był na 20 szylingów, natomiast 1 szyling miał wartość 12 pensów. Funt dzieli się obecnie na 100 pensów. Wyróżnia się monety o wartości 1, 2, 5, 10, 20 i 50 pensów oraz 1 i 2 funty. Banknoty mają wartość 5, 10, 20 oraz 50 funtów.

Dla przyjezdnych na początku odróżnienie i posługiwanie się monetami może wydawać się trudne. Każda ma inny kształt począwszy od koła skończywszy na sześciokącie. Wielkość monety nie jest wprost proporcjonalna do jej wartości, wręcz odwrotnie. Wcześniej wydawało mi się, że monety brytyjskie są niezwykle oryginalne i interesujące w porównaniu z innymi walutami jak złotówka
czy euro. Jednakże po wizycie w British Museum (Muzeum Brytyjskie) okazało się, że nieznacznie różnią się od monet romańskich sprzed 2 tys. lat, znalezionych na terenie Wielkiej Brytanii 🙂

Ciekawostką jest, że na wszystkich monetach wybity jest aktualny wizerunek królowej. Jeżeli weźmiemy monety z różnych okresów, zauważymy różnicę, jak zmieniała się ona na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat.

Monety o wartości 2 funtów oraz 50 pensów są bite z różnymi okolicznościowymi rewersami, przez co często są gratką dla kolekcjonerów.

Jeśli chodzi o banknoty to wyróżnia się nominały o wartości 5, 10, 20, 50 funtów. Od niedawna funkcjonują nowe, wykonane z polimeru banknoty. Jako jedyny papierowy banknot pozostał o wartości £50, jest on jednak często nie akceptowany przez sklepy.
Obecnie na rewersie banknotu o wartości 5 funtów umieszczono postać Winstona Churchilla i jego słowa z czasów II wojny światowej ,,I have nothing to offer but blood, toil, tears and sweat’’ – ,,Nie mam nic do zaoferowania oprócz krwi, trudu, łez i potu. Na wycofanym banknocie widniała Elizabeth Fry, angielska działaczka społeczna i założycielka Instytutu Pielęgniarek w Londynie w 1840 roku, do którego uczęszczała Florence Nightingale.

Ponadto na banknocie dziesięciofuntowym znajdowała się niegdyś podobizna Florence Nightingale, pionierki pielęgniarstwa. Na rewersie w tle widać ,,lady with lamp’’ – panią z lampą, bo tak była nazywana, której światło roztacza się nad chorymi i rannymi żołnierzami.

Funt emitowany jest przez Angielski Bank Centralny (Bank of England). Każda moneta i banknot ma na awersie wizerunek królowej Elżbiety II. W Szkocji są emitowane również lokalne funty szkockie przez banki prywatne, natomiast w Irlandii północnej funty irlandzkie, tylko w postaci banknotów. Zamiast królowej widnieją na nich podobizny sławnych osób związanych z ich historią, sztuką i kulturą. Teoretycznie można nimi posługiwać się na obszarze całej Wielkiej Brytanii, jednak mogą pojawić się problemy w Anglii czy Walii i sprzedawca może ich nie przyjąć. Również wymiana funtów szkockich czy irlandzkich w kantorze za granicą może okazać się niemożliwa.

Obecnie coraz rzadziej korzysta się z gotówki, która została zastąpiona przez karty płatnicze, w tym zbliżeniowe gdzie maksymalna transakcja wynosi 50-100 funtów. Monety o wartości funta są potrzebne do wózka w markecie, chociaż można spotkać specjalne żetony, które je zastępują. Drobne mogą być niezbędne do płacenia w parkomacie gdyż nie zawsze są czytniki na kartę płatniczą.

Bibliografia:
1.https://www.weforum.org/agenda/2016/06/a-short-history-of-the-british-pound/
2.https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-26169070